پارچه اسپان باند چیست؟

پارچه اسپان باند نوعی پارچه غیر بافته (non-woven fabric) است که از الیاف پلی‌پروپیلن تولید می‌شود. این پارچه‌ها در فرآیندی به نام اکستروژن تولید می‌شوند، به این صورت که الیاف به‌صورت مستقیم از پلیمرهای مذاب تولید شده و سپس به یکدیگر متصل می‌شوند. این فرآیند باعث ایجاد یک پارچه سبک، با قابلیت‌های خاص می‌شود. اسپان باند به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردش در صنایع مختلف استفاده می‌شود.

ویژگی‌های پارچه اسپان باند:

  1. سبک و نرم: این پارچه‌ها بسیار سبک هستند و به همین دلیل در بسیاری از کاربردها مانند ماسک‌های بهداشتی و لباس‌های بیمارستانی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
  2. تنفس‌پذیر: هوا به‌راحتی از میان این پارچه‌ها عبور می‌کند که باعث استفاده آنها در محصولات بهداشتی و پزشکی می‌شود.
  3. مقاوم در برابر رطوبت: اسپان باند تا حدی مقاوم به آب است و به همین دلیل در محصولات یکبار مصرف بهداشتی و بسته‌بندی استفاده می‌شود.
  4. مقاوم به پارگی و سایش: اسپان باند استحکام بالایی دارد و در برابر پارگی مقاوم است.
  5. یکبار مصرف: بیشتر کاربردهای اسپان باند به صورت یکبار مصرف است، مانند ماسک‌ها، لباس‌های جراحی، پوشک و سایر محصولات بهداشتی.
  6. قابلیت بازیافت: به دلیل اینکه از پلی‌پروپیلن ساخته شده، قابل بازیافت است.

کاربردهای اسپان باند:

اسپان باند علاوه بر اینکه در تولید پوشاک مورد استفاده قرار میگیرد در صنایع دیگر نیز کاربرد فراوانی دارد، صنایعی همچون؛

  • پزشکی و بهداشتی: ماسک‌های جراحی، لباس‌های بیمارستانی، پوشک‌ها، پدهای بهداشتی.
  • بسته‌بندی: برای بسته‌بندی‌های یکبار مصرف.
  • کشاورزی: به عنوان پوشش‌های محافظ گیاهان و محصولات.
  • صنایع خودروسازی: در قطعات داخلی خودرو مانند عایق‌های صوتی.

این پارچه به دلیل ویژگی‌های خاص خود جایگاه ویژه‌ای در صنایع مختلف پیدا کرده است.

پارچه اسپان باند چگونه ساخته می‌شود؟

پارچه اسپان باند با استفاده از فرآیند خاصی تولید می‌شود که با نام فرآیند اسپان باند یا Spunbonding شناخته می‌شود. این فرآیند به صورت مستقیم از پلیمرهای مذاب شروع می‌شود و در چند مرحله منظم منجر به تولید پارچه غیر بافته می‌شود. در اینجا مراحل تولید پارچه اسپان باند به‌طور خلاصه آمده است:

مراحل تولید پارچه اسپان باند:

  1. ذوب پلیمر (Melt Extrusion)
    • فرآیند تولید اسپان باند از ذوب کردن گرانول‌های پلی‌پروپیلن (PP) یا مواد پلیمری دیگر آغاز می‌شود. این مواد اولیه در دمای بالا در دستگاه اکستروژن ذوب می‌شوند.
  2. اکسترود و تولید رشته‌های فیبر (Fiber Spinning)
    • پلیمر مذاب از طریق نازل‌های باریک (اسپینرت‌ها) عبور داده می‌شود تا به رشته‌های بسیار نازکی تبدیل شود. این رشته‌ها به سرعت خنک می‌شوند و به الیاف نرم و نازک تبدیل می‌شوند. در این مرحله، الیاف اسپان باند ایجاد می‌شود.
  3. کشیدن (Drawing)
    • الیاف تولید شده در مرحله قبل، توسط یک سیستم مکش یا باد به سمت پایین کشیده می‌شوند تا نازک‌تر و محکم‌تر شوند. این فرآیند باعث ایجاد استحکام و طول مناسب در الیاف می‌شود.
  4. پخش الیاف روی تسمه (Web Formation)
    • الیاف کشیده شده به‌طور یکنواخت روی یک تسمه متحرک پخش می‌شوند تا یک لایه نازک از الیاف بر روی هم قرار بگیرند. این لایه به عنوان “شبکه الیاف” (web) شناخته می‌شود و شالوده اولیه پارچه اسپان باند را تشکیل می‌دهد.
  5. اتصال الیاف (Bonding)
    • در این مرحله، شبکه الیاف برای اتصال به یکدیگر از طریق یکی از روش‌های زیر پیوند داده می‌شوند:
      • حرارت‌دهی (Thermal bonding): از غلتک‌های گرم برای فشرده کردن الیاف و اتصال آنها استفاده می‌شود.
      • اتصال شیمیایی (Chemical bonding): از مواد شیمیایی برای پیوند دادن الیاف استفاده می‌شود (البته کمتر رایج است).
      • اتصال مکانیکی (Mechanical bonding): از فشار یا الکتروستاتیک برای پیوند الیاف استفاده می‌شود.
  6. خنک‌سازی و تقویت (Cooling and Strengthening)
    • پس از اتصال، پارچه خنک و تقویت می‌شود تا استحکام نهایی خود را پیدا کند. در این مرحله، پارچه اسپان باند شکل می‌گیرد و آماده استفاده می‌شود.
  7. برش و بسته‌بندی (Cutting and Packaging)
    • در نهایت، پارچه اسپان باند در ابعاد و اندازه‌های مختلف برش داده می‌شود و سپس برای مصارف مختلف بسته‌بندی و آماده توزیع می‌شود.

ویژگی‌های فرآیند اسپان باند

  • سرعت بالا: فرآیند اسپان باند به دلیل سرعت بالا و تولید مقرون به‌صرفه، بسیار پرکاربرد است.
  • انعطاف‌پذیری: این فرآیند به تولید پارچه‌هایی با وزن و ضخامت‌های مختلف کمک می‌کند.
  • دوستدار محیط زیست: پلی‌پروپیلن قابل بازیافت است و پارچه اسپان باند اغلب در صنایع یکبار مصرف و بهداشتی استفاده می‌شود.

کاربردهای این فرآیند:

پارچه اسپان باند به دلیل وزن سبک، استحکام و مقاومت در برابر آب در صنایع مختلفی از جمله پزشکی (ماسک‌ها، گان‌ها)، کشاورزی (پوشش گیاهان)، و بسته‌بندی (کیسه‌های تبلیغاتی) کاربرد دارد.

این روش تولید به دلیل کارآمدی و سرعت بالا از محبوبیت زیادی در تولید پارچه‌های غیر بافته برخوردار است.

اسپان باند در چه صنایعی مورد استفاده قرار میگیرد؟

پارچه اسپان باند به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فردی مانند سبکی، استحکام، قابلیت تنفس و مقاوم بودن در برابر آب، در صنایع مختلف کاربرد دارد. برخی از مهم‌ترین موارد مصرف اسپان باند به شرح زیر است:

انواع پارچه اسپان

انواع پارچه اسپان باند

پارچه‌های اسپان باند بر اساس ویژگی‌های فنی و کاربردهای مختلف به انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. این پارچه‌ها بسته به تعداد لایه‌ها، وزن، جنس و افزودنی‌های خاص، برای استفاده در صنایع مختلف طراحی شده‌اند. در ادامه به انواع مختلف پارچه‌های اسپان باند و ویژگی‌های هر کدام اشاره می‌کنیم:

پارچه‌های اسپان باند می‌توانند از یک لایه تا چند لایه تشکیل شده باشند. لایه‌ها به میزان ضخامت، استحکام و کاربرد پارچه تأثیر می‌گذارند.

  • اسپان باند تک‌لایه (Single Layer): شامل یک لایه از الیاف است و بیشتر در کاربردهای ساده و سبک مانند بسته‌بندی‌های ساده یا کیسه‌های تبلیغاتی استفاده می‌شود.
  • اسپان باند دولایه (SMS – Spunbond/Meltblown/Spunbond): از دو لایه اسپان باند و یک لایه ملت بلون (Meltblown) در میان آن‌ها تشکیل شده است. این نوع پارچه به دلیل وجود لایه ملت بلون دارای قابلیت فیلتراسیون و مقاومت بالا در برابر نفوذ ذرات و مایعات است و معمولاً در تولید ماسک‌های بهداشتی و لباس‌های پزشکی استفاده می‌شود.
  • اسپان باند سه‌لایه (SSS – Spunbond/Spunbond/Spunbond): دارای سه لایه اسپان باند است که از نظر استحکام و ضخامت بهبود یافته و در کاربردهایی مانند لباس‌های محافظتی و گان‌های پزشکی استفاده می‌شود.
  • اسپان باند چهار یا چند لایه (SMMS, SMMMS): شامل چهار یا پنج لایه متناوب اسپان باند و ملت بلون است که برای کاربردهای پیشرفته‌تر مانند ماسک‌های با فیلتراسیون بالا و لباس‌های جراحی استفاده می‌شود.

وزن پارچه اسپان باند یکی از ویژگی‌های کلیدی است که در انتخاب پارچه برای کاربردهای مختلف تأثیر می‌گذارد. این وزن معمولاً به صورت “گرم در متر مربع” (g/m²) بیان می‌شود و به نام گرماژ شناخته می‌شود.

  • وزن‌های سبک (10-30 گرم در متر مربع): این نوع پارچه‌ها به دلیل وزن کم برای تولید محصولات یکبار مصرف و نازک مانند پوشش‌های محافظ گیاهان، ماسک‌های جراحی و بسته‌بندی‌های سبک استفاده می‌شوند.
  • وزن‌های متوسط (30-60 گرم در متر مربع): این دسته برای کاربردهایی مانند لباس‌های بیمارستانی، کیسه‌های تبلیغاتی و بسته‌بندی‌های بادوام‌تر استفاده می‌شود.
  • وزن‌های سنگین (60-120 گرم در متر مربع و بالاتر): پارچه‌های سنگین‌تر برای کاربردهای صنعتی، کشاورزی، و حتی عایق‌های حرارتی و صوتی در ساختمان‌ها و خودروسازی استفاده می‌شوند.

مواد اولیه اصلی برای تولید اسپان باند، پلی‌پروپیلن (PP) است، اما با افزودن مواد مختلف به پلیمر، ویژگی‌های پارچه می‌تواند تغییر کند.

  • پلی‌پروپیلن خالص (PP): این نوع پارچه‌ها برای کاربردهای عمومی مانند ماسک‌ها، لباس‌های یکبار مصرف و بسته‌بندی استفاده می‌شود.
  • آنتی‌باکتریال (Antibacterial): به این پارچه‌ها مواد آنتی‌باکتریال اضافه می‌شود تا از رشد میکروب‌ها و باکتری‌ها جلوگیری شود. این نوع اسپان باند بیشتر در محصولات پزشکی و بهداشتی مانند ماسک‌ها و لباس‌های جراحی استفاده می‌شود.
  • ضد آب (Waterproof): با افزودن مواد ضد آب به پارچه، اسپان باند خاصیت مقاوم در برابر رطوبت پیدا می‌کند و برای کاربردهایی مانند پوشش‌های ضدآب و لباس‌های بیمارستانی مناسب است.
  • ضد اشعه ماوراء بنفش (UV Resistant): این نوع پارچه‌ها دارای افزودنی‌های مقاوم در برابر اشعه UV هستند و برای استفاده در کشاورزی و پوشش‌های خارجی مناسب‌اند.

نوع اتصال الیاف در پارچه اسپان باند نیز می‌تواند تعیین‌کننده باشد. این روش‌ها در کیفیت و نوع استفاده از پارچه تأثیر دارند.

  • اتصال حرارتی (Thermally Bonded): در این روش، از گرما برای اتصال الیاف به هم استفاده می‌شود. این نوع پارچه‌ها استحکام بالایی دارند و برای کاربردهای پزشکی و صنعتی استفاده می‌شوند.
  • اتصال مکانیکی (Mechanically Bonded): در این نوع، الیاف به‌وسیله فشار یا اصطکاک به هم متصل می‌شوند و بیشتر برای محصولات سبک و کشاورزی استفاده می‌شود.
  • اتصال شیمیایی (Chemically Bonded): در این روش، مواد شیمیایی برای پیوند الیاف به کار می‌روند که پارچه‌هایی با خاصیت‌های مختلف مانند ضد آب یا ضد باکتری تولید می‌کنند.

برخی از اسپان باندها برای کاربردهای خاص بهینه‌سازی می‌شوند:

  • اسپان باند پزشکی: پارچه‌های اسپان باندی که در بیمارستان‌ها برای لباس‌های جراحی، ماسک‌ها و روکش‌های پزشکی استفاده می‌شوند.
  • اسپان باند کشاورزی: برای پوشش گیاهان و جلوگیری از رشد علف‌های هرز به کار می‌رود.
  • اسپان باند صنعتی: برای عایق‌های حرارتی و صوتی در صنعت خودروسازی و ساخت و ساز استفاده می‌شود.
لباس بیمارستان جنس اسپان باند

تفاوت اسپان باند و ملت بلون

پارچه‌های اسپان باند و ملت بلون هر دو از جنس پلی‌پروپیلن هستند و در صنایع بهداشتی و فیلتراسیون استفاده می‌شوند، اما تفاوت‌های ساختاری و کاربردی مهمی دارند:

  1. فرآیند تولید
  • اسپان باند (Spunbond): در فرآیند تولید اسپان باند، پلیمرهای پلی‌پروپیلن به شکل رشته‌های نازک از نازل خارج شده و پس از کشیده شدن، به صورت یک شبکه الیافی روی تسمه قرار می‌گیرند و سپس به هم متصل می‌شوند. این فرآیند باعث تولید پارچه‌ای با استحکام بالا و وزن کم می‌شود.
  • ملت بلون (Meltblown): در ملت بلون، پلیمرهای پلی‌پروپیلن پس از ذوب شدن از طریق نازل‌های بسیار باریک به جریان هوای داغ وارد می‌شوند و به الیاف فوق‌العاده نازک (قطری بین 1 تا 5 میکرون) تبدیل می‌شوند. این الیاف نازک قابلیت فیلتر کردن ذرات ریز را دارند.
  1. ویژگی‌های ساختاری
  • اسپان باند: دارای ساختار الیافی درشت‌تر و پیوند محکم‌تری بین الیاف است. به همین دلیل، پارچه اسپان باند مقاومت کششی و استحکام بالاتری دارد و معمولاً برای کاربردهایی استفاده می‌شود که نیاز به استحکام و پایداری بیشتری دارند.
  • ملت بلون: ساختار بسیار نازکی دارد که باعث می‌شود الیاف این نوع پارچه بتوانند ذرات کوچک و حتی ویروس‌ها را فیلتر کنند. این ویژگی باعث شده که ملت بلون در تولید لایه‌های میانی ماسک‌های پزشکی و جراحی استفاده شود.
  1. کاربردها
  • اسپان باند: به دلیل استحکام بالا در کاربردهای مختلف مانند کیسه‌های تبلیغاتی، لباس‌های یکبار مصرف، روکش‌های بهداشتی و بسته‌بندی‌ها به کار می‌رود.
  • ملت بلون: به دلیل خاصیت فیلترکنندگی بالا، به ویژه در صنایع بهداشتی و پزشکی مانند ماسک‌های جراحی، فیلترهای هوای صنعتی و لباس‌های محافظتی به کار گرفته می‌شود.
  1. ترکیب در محصولات نهایی
  • در بسیاری از محصولات، اسپان باند و ملت بلون با هم ترکیب می‌شوند. به عنوان مثال، ماسک‌های پزشکی معمولاً از لایه‌های ترکیبی اسپان باند و ملت بلون ساخته می‌شوند. ماسک‌های سه لایه (SMS) یا چهار لایه (SMMS) از لایه‌های اسپان باند در بیرون و لایه‌های ملت بلون در میان تشکیل شده‌اند، تا هم استحکام و هم فیلتراسیون مناسب فراهم شود.

در نتیجه، اسپان باند بیشتر برای کاربردهایی که نیاز به استحکام و مقاومت دارند استفاده می‌شود، در حالی که ملت بلون به دلیل قابلیت فیلتر کردن ذرات ریز بیشتر برای فیلتراسیون و محصولات بهداشتی مناسب است​

قیمت پارچه اسپان چقدر است؟

قیمت پارچه اسپان باند بر اساس عوامل مختلفی مانند گرماژ (وزن پارچه)، عرض، رنگ و کیفیت مواد اولیه تعیین می‌شود. برای مثال، پارچه‌های اسپان باند با گرماژ 25 تا 60 گرم و عرض 160 سانتی‌متر، قیمتی بین 6,500 تا 11,500 تومان به ازای هر متر مربع دارند. این قیمت‌ها ممکن است بسته به کیفیت و نوسانات بازار تغییر کنند. به طور کلی، پارچه‌های با وزن بیشتر و عرض وسیع‌تر قیمت بالاتری دارند​(

برای خرید عمده یا رنگ‌های خاص، ممکن است تخفیف‌های ویژه‌ای در نظر گرفته شود و قیمت‌ها متناسب با حجم سفارش کاهش یابد​(

نتیجه‌گیری

پارچه اسپان باند به دلیل تنوع در لایه‌ها، وزن‌ها، مواد افزودنی و کاربردهای مختلف، یکی از پرکاربردترین پارچه‌ها در صنایع مختلف است. انتخاب نوع مناسب اسپان باند بستگی به نیاز خاص و کاربرد آن دارد.